Αρχείο για 10 Φεβρουαρίου 2014

Η ψευδεπίγραφη ψυχιατρική μεταρρύθμιση ως πρόσχημα για τη διάλυση της ψυχιατρικής περίθαλψης. ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΠΕΡΩΤΗΣΗ προς τον κ. Υπουργό Υγείας

cropped-syriza1.jpg

Η ψευδεπίγραφη ψυχιατρική μεταρρύθμιση ως πρόσχημα για τη διάλυση της ψυχιατρικής περίθαλψης

 06-02-2014

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΠΕΡΩΤΗΣΗ προς τον κ. Υπουργό Υγείας

Η πολιτική για την ψυχική υγεία είναι μια υπόθεση που απασχολεί το ελληνικό κράτος μόλις την τελευταία 30ετία. Στα μέσα της δεκαετίας του 80, οι απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης των ψυχικά ασθενών στην «Αποικία Ψυχοπαθών Λέρου» γίνονται παγκόσμια είδηση. Από το 1958, οπότε και ιδρύθηκε με βασιλικό διάταγμα το ψυχιατρείο της Λέρου και μέχρι το 1981, είχαν μεταφερθεί μαζικά περίπου 4.500 άνθρωποι με αρματαγωγά (τα σύγχρονα «πλοία των τρελών») με επίσημα εμφανιζόμενο κριτήριο την απουσία ενδιαφέροντος από το οικογενειακό περιβάλλον. Οι ψυχικά ασθενείς στοιβάζονταν γυμνοί σε άδεια και κρύα κτίρια, δεμένοι με σχοινιά και αλυσίδες, με υποτυπώδη ή ανύπαρκτη ιατρική φροντίδα και υποσιτιζόμενοι. Η εικόνα ενός «δυτικού» και ενταγμένου στην ΕΟΚ κράτους που εφάρμοζε μεσαιωνικές πρακτικές απομόνωσης και τιμωρίας των «αζήτητων» και «αθεράπευτων» ψυχικά ασθενών σόκαρε σε τέτοιο βαθμό την κοινή γνώμη που ανάγκασε την ευρωπαϊκή κοινότητα να πάρει άμεσα μέτρα. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Κανονισμός [ΕΟΚ] 815/84), ξεκινά το πρόγραμμα της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης στην Ελλάδα, το οποίο συνεχίζεται μέχρι και σήμερα με τον τίτλο «Ψυχαργώς».

Βασικός πυλώνας του συνολικού προγράμματος της μεταρρύθμισης, έτσι όπως εξαγγέλθηκε, ήταν η αλλαγή παραδείγματος στην πολιτική για την ψυχική υγεία, η μετάβαση δηλαδή από το από το μοντέλο τηςιδρυματικής ψυχιατρικής περίθαλψης σε εκείνο της κοινωνικής-κοινοτικής ψυχιατρικής, που ενσωματώνει με τον καλύτερο τρόπο τις αρχές της προληπτικής ιατρικής σε όλους τους βαθμούς.

Οι βασικές αρχές της πολιτικής για την ψυχική υγεία περιγράφονται στο πρώτο άρθρο του  νόμου 2716/1999 (Γενικές Αρχές Παροχής Υπηρεσιών Υγείας): «Το Κράτος έχει την ευθύνη για την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας, που έχουν σκοπό την πρόληψη, τη διάγνωση, τη θεραπεία, την περίθαλψη, καθώς και την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και κοινωνική επανένταξη ενηλίκων, παιδιών και εφήβων με ψυχικές διαταραχές και διαταραχές αυτιστικού τύπου και με μαθησιακά προβλήματα. Οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας διαρθρώνονται, οργανώνονται, αναπτύσσονται και λειτουργούν σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου, με βάση τις αρχές της τομεοποίησης και της κοινοτικής ψυχιατρικής, της προτεραιότητας της πρωτοβάθμιας φροντίδας, της εξωνοσοκομειακής περίθαλψης, της αποϊδρυματοποίησης, της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και κοινωνικής επανένταξης, της συνέχειας της ψυχιατρικής φροντίδας, καθώς και της πληροφόρησης και εθελοντικής αρωγής της κοινότητας στην προαγωγή της ψυχικής υγείας».

Το πρόγραμμα «Ψυχαργώς» διαμορφώθηκε κατά το 1997 για την περίοδο 1997–2006 και αναθεωρήθηκε το 2001 για την περίοδο 2001–2010. Κατά τη διάρκεια των 13 αυτών ετών, παρά το φαινομενικά μακρόπνοο και μεγαλεπήβολο σχέδιο της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, οι όποιες παρεμβάσεις στο σύστημα παροχής υπηρεσιών χαρακτηρίζονται από αποσπασματικότητα. Σε αυτό το  διάστημα, με μοχλό τις κοινοτικές χρηματοδοτήσεις, δημιουργήθηκε ένα εκτεταμένο αλλά άνισα κατανεμημένο και μονόπλευρα προσανατολισμένο κυρίως στην αποκατάσταση, πλέγμα δομών.

Πλέον διανύουμε την τρίτη φάση του προγράμματος (2011- 2020). Είναι ακριβώς η φάση όπου η νεοφιλελεύθερη μνημονιακή πολιτική, η πολιτική της λιτότητας και της διάλυσης των εργασιακών δικαιωμάτων, ενδεδυμένη τον μανδύα της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, επιχειρεί να οδηγήσει και το ευρύτερο σύστημα της δημόσιας ψυχικής υγείας σε υποβάθμιση, αποδιάρθρωση, διαμελισμό, οπισθοδρόμηση.

Πλέον το πρόγραμμα «Ψυχαργώς» αποτελεί το όχημα για την υλοποίηση μιας στρεβλής εκδοχής της  ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, όπως εφαρμόστηκε στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Η αρχική προσπάθεια κάποιων επαγγελματιών του χώρου να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν μια εθνική πολιτική για την ψυχική υγεία, που θα αποτελούσε την ενσάρκωση πάγιων κοινωνικών και κινηματικών αιτημάτων για χειραφέτηση των ψυχικά ασθενών και εναρμόνιση των εθνικών πρακτικών με τα προτάγματα της επιστήμης, προσκρούει στην νεοφιλελεύθερη απάντηση στη κρίση, έτσι όπως αυτή εξελίσσεται μέσω των μνημονιακών πολιτικών στη χώρα μας.

Το πιο πρόσφατο στοιχείο του συνολικού προγράμματος είναι το Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του Επιτρόπου Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ένταξης Laszlo Andor και της προηγούμενης πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας υπό τον κ. Λυκουρέντζο. Το Μνημόνιο προβλέπει ότι έως τις 31/12/2015 θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η μετάβαση στο «νέο και οικονομικά βιώσιμο σύστημα παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας».  Ανάμεσα στα άλλα μέτρα –δεσμεύσεις του συμφώνου, έναντι της συγκεκριμένης χρηματοδότησης που προβλέπει το σύμφωνο, τίθεται και ο στόχος του κλεισίματος των ειδικών ψυχιατρικών Νοσοκομείων, χωρίς μέχρι τώρα να έχει εμφανισθεί κάποιο συγκροτημένο σχέδιο, ενώ η κινητικότητα-διαθεσιμότητα-απολύσεις προβάλλεται ως βασικός μοχλός μιας τέτοιας εξέλιξης προκαλώντας την δίκαιη αντίδραση των εργαζομένων, που με τις κινητοποιήσεις τους και τις τοποθετήσεις τους αποκάλυψαν τα σχέδια της κυβέρνησης και πρόβαλλαν σημαντικές προϋποθέσεις για την πραγματική ψυχιατρική μεταρρύθμιση. Μάλιστα σε αυτή την προσπάθεια γίνεται η επίκληση των προ 15ετίας τεθέντων στόχων του «Ψυχαργώς» ως πρόσχημα για το οριστικό κλείσιμο των Ειδικών Ψυχιατρικών Νοσοκομείων, ενώ ταυτόχρονα φαίνεται να αγνοείται επιδεικτικά η σημερινή πραγματικότητα καθώς τα Νοσοκομεία αυτά καλύπτουν ανάγκες από ευρύτερες περιοχές της χώρας και αποτελούν κρίσιμες μονάδες για την Ψυχιατρική Εφημερία με δεδομένο το εξαιρετικά αυξημένο ποσοστό των εντολών για ακούσιες νοσηλείες κλπ.

–        Επειδή η πρόσβαση και των ψυχικά πασχόντων σε δημόσια δωρεάν φροντίδα, όλο και περισσότερο δυσκολεύεται ιδιαίτερα στον τομέα της φαρμακευτικής κάλυψης

–        Επειδή παρουσιάζονται σαφείς ενδείξεις αύξησης των ψυχιατρικής νοσηρότητας

–        Επειδή οι δημόσιες δομές ψυχικής υγείας στη χώρα μας παρουσιάζουν σημαντικά προβλήματα, τα βασικά πεδία στα οποία πρέπει να επικεντρωθούμε είναι τα ακόλουθα:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Σχολιάστε